Những ngày này, trên các cánh đồng ở xã An Biên, tỉnh An Giang, người dân đang tập trung chăm sóc trà lúa mới gieo sạ, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cho vụ sản xuất tiếp theo. Sau khi thu hoạch lúa Hè Thu năm 2026, các vùng lúa chuyên canh bước vào giai đoạn xuống giống vụ Đông Xuân 2026–2027. Trong khi đó, tại vùng sản xuất tôm – lúa, người dân đang tập trung gieo sạ vụ Mùa 2026–2027, tranh thủ thời điểm thuận lợi để bảo đảm tiến độ sản xuất.
Trung tâm Khuyến nông tỉnh tuyên truyền cho nông dân
Theo kế hoạch, diện tích lúa vụ Đông Xuân 2026–2027 của xã An Biên là 4.297 ha; diện tích lúa vụ Mùa 2026–2027 là 4.597 ha. Đến nay, vụ Mùa đã xuống giống 3.276 ha, đạt khoảng 71,3% kế hoạch. Với quy mô sản xuất lớn, việc bố trí lịch thời vụ phù hợp, chủ động nguồn nước và chuẩn bị tốt các điều kiện canh tác có ý nghĩa quan trọng, góp phần hạn chế rủi ro, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Theo khuyến cáo của ngành chuyên môn tỉnh An Giang và xã An Biên, vụ Mùa 2026–2027 trên nền đất tôm – lúa có thời gian gieo sạ từ ngày 25 tháng 8 đến ngày 20 tháng 10; trong đó, từ ngày 15 tháng 9 đến ngày 20 tháng 10 là đợt xuống giống chính. Vì vậy, đây là thời điểm người dân cần tính toán kỹ điều kiện nguồn nước, thời tiết và thời điểm xuống giống, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho trà lúa phát triển ngay từ đầu vụ.
Người dân gieo sạ lúa trên đồng ruộng
Đối với vùng sản xuất tôm – lúa, nước ngọt là một trong những điều kiện quan trọng để gieo sạ và giúp cây lúa sinh trưởng thuận lợi. Người dân cần kiểm tra đồng ruộng, chủ động lấy và giữ nước phù hợp; không xuống giống khi điều kiện nguồn nước chưa bảo đảm; đồng thời thường xuyên thăm đồng để kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường trên cây lúa. Ông Trần Hữu Tâm, Trưởng ấp Xẻo Rô cho biết, “diện tích sản xuất tôm – lúa của ấp là 310,3 ha. Tiến độ gieo sạ tại địa bàn đã đạt 100%. Sau khi kết thúc vụ nuôi tôm, người dân tập trung thực hiện các khâu chuẩn bị đất trước khi gieo sạ. Tuy nhiên, nguy cơ sâu bệnh và diễn biến thời tiết vẫn là những vấn đề cần quan tâm trong quá trình sản xuất.”
Bên cạnh yêu cầu bảo đảm lịch thời vụ, điều kiện thời tiết và chi phí sản xuất cũng tác động trực tiếp đến quá trình xuống giống. Mưa gió có thể gây khó khăn cho việc bơm nước phục vụ sản xuất, trong khi chi phí nhiên liệu tăng làm tăng thêm gánh nặng đầu vào đối với người trồng lúa. Những yếu tố này đòi hỏi người dân phải tính toán hợp lý khâu làm đất, bơm nước và tổ chức gieo sạ để hạn chế phát sinh chi phí.
Theo ông Cái Thanh Dự, Trưởng ấp Xẻo Xu, “thời tiết mưa gió gây trở ngại cho việc bơm nước phục vụ sản xuất trong giai đoạn xuống giống vụ Đông Xuân. Bên cạnh đó, giá dầu tăng cũng làm tăng chi phí nhiên liệu, tạo thêm áp lực đối với người trồng lúa. Vì vậy, việc chủ động các khâu sản xuất, theo dõi sát tình hình thời tiết và tranh thủ thời điểm thuận lợi để xuống giống là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm tiến độ vụ mùa.”
Từ thực tế tại đồng ruộng cho thấy, xuống giống đúng thời điểm là bước khởi đầu, nhưng để có một vụ lúa đạt năng suất và hiệu quả, người dân cần tiếp tục theo sát từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết còn diễn biến khó lường, việc chủ động nguồn nước càng cần được đặt lên hàng đầu. Người dân cần kiểm tra đồng ruộng, chủ động lấy và giữ nước phù hợp; không xuống giống khi điều kiện nguồn nước chưa bảo đảm; đồng thời thường xuyên thăm đồng để kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường trên cây lúa.
Khâu quan trọng trong nâng cao hiệu quả sản xuất lúa, công đoạn lựa chọn nguồn giống chất lượng, uy tín cũng đảm bảo hiệu quả canh tác nông vụ. Bà Danh Thị Phôi - Viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã, phụ trách lĩnh vực cây trồng, khuyến cáo: “Người dân cần thận trọng khi chọn mua lúa giống trên thị trường. Khi mua giống, cần kiểm tra kỹ bao bì, nhãn mác và thông tin nguồn gốc; chú ý nguy cơ lẫn hạt cỏ, lúa khác giống hoặc những hạt có đặc điểm bất thường. Trước khi gieo sạ đại trà, người dân có thể ngâm thử một lượng giống mẫu để kiểm tra khả năng nảy mầm, qua đó chủ động phát hiện nguy cơ và hạn chế thiệt hại.”
Người dân thăm đồng
Không chỉ nguồn nước, thời tiết cũng là yếu tố cần được theo dõi thường xuyên. Nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho thấy trong tháng 10, khu vực Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện những đợt mưa và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm cục bộ. Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo ngắn hạn để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với sản xuất lúa. Mưa lớn sau gieo sạ có thể gây ảnh hưởng đến quá trình nảy mầm, mật độ cây; còn những đợt nắng nóng xen kẽ mưa có thể làm điều kiện đồng ruộng thay đổi nhanh, tạo thuận lợi cho một số đối tượng sinh vật gây hại phát sinh.
Vì vậy, cùng với gieo sạ đúng lịch thời vụ, người dân cần gieo sạ với mật độ hợp lý, bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm, giữ nước phù hợp và tăng cường thăm đồng. Khi phát hiện sâu bệnh, cần xác định đúng đối tượng, đúng mức độ gây hại và áp dụng biện pháp phòng trừ theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, tránh tự ý sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi chưa cần thiết.
Ngành chuyên môn cũng khuyến cáo người dân sản xuất lúa cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như “1 phải, 5 giảm”, quản lý dịch hại tổng hợp; đồng thời sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, gồm đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng, nồng độ và đúng cách./.
Tin và ảnh: Huy Phong
